Sanktuarium

Na jednym ze wzgórz Borku Starego, które okoliczni mieszkańcy nazywają "Jasną Górą Różańcową" stoi zabytkowy, barokowy kościół. Kiedyś był widoczny z daleka; dziś nieco przysłoniły go drzewa, które swoimi liśćmi stają się naturalnym parasolem przed promieniami słońca dla przychodzących tutaj ludzi. Kościół ten zbudowany został dla słynącego już wówczas łaskami cudownego Obrazu Matki Bożej. Dla szerzenia kultu Maryjnego i opieki nad cudownym Obrazem sprowadzeni zostali tutaj dominikanie. Na frontonie kościoła umieszczone są dwa posągi: św. Dominika i św. Franciszka z Asyżu. Są także dwie daty: 1684 - to początek budowy kościoła i 1975 - to gruntowny remont. Jest także duży, łaciński napis VERITAS - PRAWDA - jest to herb i dewiza dominikanów - do dziś stróżów tego sanktuarium. Na ścianie południowej kościoła widać zegar słoneczny. Na zewnętrznym półkolu ściany prezbiterium są dwie kamienne tablice. Na jednej z nich jest łaciński napis, który po polsku brzmi: To miejsce jest sławne z powodu obrazu Matki Bożej i cudów od roku 1418.

Cudowny obraz

Centralnym punktem w naszym kościele jest Cudowny  Obraz Matki Boskiej Boreckiej. To właśnie tu odbiera Ona hołdy i jako DOBRA MATKA słucha próśb ludu oraz zsyła łaski. CUDOWNY OBRAZ MATKI BOŻEJ  namalowany jest na desce o wymiarach 66 cm na 73.5 cm. Osadzony jest we wspaniałych ażurowych, bogato złoconych ramach. Nad nim jest gołębica i jeszcze wyżej - Bóg Ojciec. Zawiera to głęboką naukę katechetyczną: Bóg jest jeden w Trójcy Przenajświętszej. Bóg Ojciec daje nam swojego Syna przez Maryję za sprawą Ducha świętego, by nas podnieść do udziału w Boskiej naturze. Obraz ten zwykle jest zasłonięty dużym, godnym uwagi płótnem przedstawiającym Matkę Bożą Różańcową, która podaje różaniec klęczącym u Jej stóp św. Dominikowi i św. Katarzynie ze Sieny.

Cudowny Obraz przedstawia Maryję w półpostaci - w lewej ręce trzyma Dziecię, zaś prawą ręką, całą dłonią  wskazuje na Nie jakby mówiła: Idźcie do Jezusa, Cokolwiek wam każe czynić, czyńcie!  Suknia czerwona, płaszcz okrywający głowę i całą postać na zewnątrz jest turkusowy (ciemno niebiesko zielony), a od wewnątrz jasno zielony ze złotymi oblamówkami spięty pod szyją broszką. Dziecię Jezus w lewej rączce trzyma książkę, a prawą  wzniesioną do góry błogosławi.

To przed tym obrazem przybywający tutaj wierni otrzymywali wiele łask. Wyrazem wdzięczności wiernego ludu były starania o koronację cudownego Obrazu. Dnia 15 sierpnia 1919 roku, ówczesny Ordynariusz Przemyski, dziś święty biskup Józef Sebastian Pelczar w obecności księży biskupów, duchowieństwa i wielotysięcznego tłumu wiernych nałożył na głowę Jezusa i Maryi złote korony papieskie. Była to pierwsza koronacja Cudownego Obrazu Matki Bożej w wolnej Polsce. Uroczystość ta nie tylko była aktem wdzięczności wobec Matki Bożej, ale także pokazaniem tego miejsca i dokonujących się tutaj cudów. Była także zaproszeniem dla wierzących, by tutaj umacniali swoją wiarę, dla wątpiących, by  tutaj rozwiązywali swoje życiowe problemy, a dla zagubionych, by tu - w objęciach Matki odnajdywali prawdziwe drogi swojego życia i uzyskiwali spokój swojego sumienia.

Dwukrotnie - w 1960 i w 1992 roku skradziono korony z Cudownego Obrazu; sprawców nie wykryto. Po nabożeństwach ekspiacyjnych za ten świętokradzki czyn, dnia 14 sierpnia 1995 roku ks. abp Józef Michalik, metropolita przemyski rekoronował, czyli powtórnie nałożył korony na Cudowny Obraz.

 

Wnętrze kościoła

Ołtarz główny i dwa boczne ufundował Józef Zaręba Skrzyński; wykonano je w Gdańsku w latach 1684 do ok. 1750. Budowa tych ołtarzy jest piętrowa. Główny ołtarz jest czysto barokowy, lewy ma kolumienki rokokowe, a prawy także rokokowe figury. Przy wystroju kościoła pracowali także miejscowi artyści. Wykonywali figury, płaskorzeźby, ażury, złocenia, malowali obrazy na desce i płótnie.

 

Ołtarz główny, to nie tylko wspaniałe dzieło sztuki, ale godne miejsce dla Matki Bożej. Po bokach są figury świętych dominikańskich. Po lewej stronie jest św. Dominik - z gwiazdą na czole, psem u stóp, w rękach trzyma krzyż i lilię - to założyciel Zakonu; wyżej św. Pius V, papież - w ręce trzyma krzyż, na głowie ma tiarę - znak potrójnej władzy: jako namiestnik Chrystusa, jako głowa Państwa Kościelnego i dawniej jako współrządzący razem z cesarzem wszystkimi państwami i narodami; jeszcze wyżej jest św. Katarzyna Sieneńska z krzyżem i koroną cierniową - doktor Kościoła, współpatronka Europy. Z drugiej strony ołtarza w wieńcu z róż na głowie to św. Róża z Limy; poniżej św. Jacek z monstrancją i figurą Matki Bożej, wielki misjonarz, założyciel pierwszych klasztorów dominikańskich w Polsce; jeszcze niżej św. Tomasz z Akwinu, doktor Kościoła, jedna z największych postaci w Kościele, na jego piersi widoczne słońce, w rękach trzyma kościół i pióro. Na szczycie ołtarza jest obraz z 1719 roku w postaci koniczynki malowany na płótnie przedstawiający ukoronowanie w niebie  Najświętszej Maryi Panny. Nad menzą ołtarza jest pięknie zdobiony tron z tabernakulum, a obok dwa adorujące anioły.

Po lewej stronie w nawie głównej znajduje się ołtarz św. Józefa. W centralnym miejscu ołtarza jest duży obraz tego świętego malowany na płótnie. Po bokach są cztery figury świętych dominikańskich: z lewej św. Agnieszka z   Montepulcjano  oraz św. Piotr  z Werony, męczennik; trzy korony na palmie w jego ręce oznaczają trzy dodatkowe nagrody w niebie: za męczeństwo, dziewictwo i głoszenie Ewangelii; z prawej jest św. Katarzyna Ricci oraz św. Ludwik Betrand, misjonarz w Kolumbii; kielich z wężem przedstawia doznany cud, kiedy nie zaszkodził mu podany zatruty napój.

Po prawej stronie w nawie głównej jest ołtarz św. Wincentego Fereriusza. Centralne miejsce zajmuje duży obraz na płótnie tego dominikańskiego wielkiego kaznodziei z napisem Timete Deum - Boga się bójcie. Nad nim jest duży obraz na płótnie św. Walentego. Na szczycie zaś figura św. Katarzyny Aleksandryjskiej, męczennicy z Egiptu w IV w. Po bokach są także cztery figury świętych  dominikańskich: z lewej św. Antonin biskup Florencji i bł. Imelda; z prawej jest św. Małgorzata z Węgier oraz św. Albert Wielki, biskup i doktor Kościoła.

 

Na ścianach prezbiterium po obu stronach są dwa duże płótna przedstawiające św. Jana  Chrzciciela: po prawej stronie wobec całego ludu wskazuje on na Jezusa jako baranka; po lewej Jan udziela chrztu Chrystusowi. Oba obrazy pochodzą z początku XVIII w.

 

W kościele są jeszcze cztery mniejsze ołtarze w stylu barokowym, jeden współczesny i zabytkowa ambona

Ołtarz św. Krzyża znajduje się w lewej nawie. Tu przeniesiono kult św. Krzyża z dawnego kościoła na szczycie. Miejsce to od dawna uchodzi za cudowne. Ośrodkiem jest duży, malowany na płótnie obraz  Ukrzyżowanego z Marią Magdaleną u stóp. Obok obrazu są dwie figury: po lewej św. Roch z psem liżącym jego rany w nodze, a po prawej św. Sebastian, męczennik z przełomu III/IV w. Nad obrazem łaciński napis Jezus Nazareński Król Żydowski. Aniołowie trzymają narzędzia męki Pańskiej.  Na górze w ozdobnych owalnych ramach jest malowany na płótnie obraz przedstawiający św. Zofię i jej trzy Córki (jest to personifikacja cnót: Wiary, Nadziei i Miłości). Ołtarz ten był poddany konserwacji w 2001 r. Niektóre jego części pochodzą ze starego kościoła św. Krzyża.

W tej samej nawie jest ołtarz św. Jacka Odrowąża: centralne miejsce zajmuje na płótnie malowany obraz tego świętego z Najświętszym Sakramentem i  figurką Matki Bożej w rękach; widoczna jest data 1892. Nad nim w okrągłych ramach  Pan Jezus z krzyżem, a u Jego stóp w białym habicie bł. Bronisława -norbertanka, krewna św. Jacka.  Antepedium przedstawia - dokonany na zniszczonym przez grad zbożu - cud św. Jacka: jak przywraca owo zboże do normalnego stanu. Ołtarz był w  konserwacji w 2001/2002 roku.

Ołtarz św. Dominika znajduje się w prawej nawie, przy wejściu do zakrystii. Wykonany na płótnodesce duży obraz św. Dominika, który w rękach trzyma lilię i książkę; u stóp jest pies z pochodnią w pysku zapalający świat. Po obu stronach ołtarza są figury świętych dominikańskich: z lewej św. Antonina z Florencji, biskupa, z wagą w ręce z napisem Deo gratias - Bogu dzięki; z prawej św. Róży z Limy. Na górze popiersie bł. Innocentego, dominikańskiego papieża. Na menzie tabernakulum z 1753 r. Ołtarz pochodzi  z XVII/XVIII w. Konserwowano go w 2004 roku.

Ołtarz Serca Pana Jezusa: zrobiony z elementów dawniejszych ołtarzy.  Główne miejsce zajmuje duże płótno przedstawiające Serce Jezusa; ponad nim jest namalowany także na płótnie św. Jan Nepamucen w towarzystwie dwóch aniołów. Na szczycie zaś umieszczona jest figura św. Michała Archanioła. Na antepedium słowa: cześć, miłość, wynadgrodzenie. Ołtarz konserwowano w 2006 roku.

Ambona - to wspaniałe dzieło sztuki, które przeniesione zostało ze starego kościoła; jest mowa o niej już w 1688 r. Konserwowana była w latach 1907 - 1917. Na szczycie jest figura Pana Jezusa Kaznodziei; niżej malowany na płótnie obraz św. Jacka, do którego Maryja mówi "Gaude filii Hyacinthe" - ciesz się synu, Jacku. W dolnej części są figury ewangelistów; od lewej: św. Mateusz z aniołkiem trzymającym naczynie z atramentem; następnie św. Łukasz z książką i wołem; w środku Pan Jezus trzymający kulę z krzyżykiem; dalej św. Jan z książką,  piórem i orłem; wreszcie św. Marek z książką i lwem.

Obok ambony, w bocznej nawie jest jeszcze jeden ołtarz - poświęcony Bożemu Miłosierdziu. W centralnym miejscu jest namalowany na desce tryptyk: obraz Jezusa Miłosiernego z napisem Jezu, ufam Tobie, a po bokach fragmenty z Dzienniczka św. Faustyny. Ołtarz ten, który postawiono pod koniec poprzedniego wieku jest miejscem modlitw czcicieli Bożego Miłosierdzia.

Na przełomie XX i XXI wieku kościół został gruntownie odremontowany. Na zewnętrzne ściany nałożono nowy tynk; wnętrze zostało pomalowane, i cały kościół pokryto miedzianą blachą. Wyłożono także kamieniem plac przed i obok kościoła.

Na placu przykościelnym zbudowano pięć kapliczek z cegły klinkierowej; na odlanych ze specjalnej masy tablicach są sceny przedstawiające tajemnice czwartej części Różańca świętego - tajemnice światła - ogłoszone przez Jana Pawła II.

Tuż przed frontonem kościoła stoi zbudowana w 1981 roku z czerwonej cegły otwarta kaplica Ukrzyżowanego. W niej umieszczono wykonany w 1867 roku , wiszący niegdyś na zewnętrznej ścianie prezbiterium kościoła krzyż z prawie trzymetrowej wysokości Korpusem.

W odległości około 100 metrów od kościoła jest cudowne źródełko. To tutaj rozpoczął się kult Matki Bożej; najstarsze dokumenty wspominają rok 1336 (ta data uznana jest za powstanie Sanktuarium). Do tego cudownego źródełka przychodzili ludzie; tu się modlili, stąd zabierali wodę, którą z wiarą pili bądź nią się odmywali, tu przy studzience budowali drewniane otwarte kapliczki i w nich wieszali obrazy Matki Bożej. Pod koniec XIX wieku obok źródełka wybudowano kamienną grotę z figurą Matki Bożej z Lourdes; sto lat później przebudowano tę grotę. Dziś także wiernym towarzyszy ta sama wiara. Tutaj bardzo często można spotkać modlących się ludzi, z wiarą czerpiących wodę z cudownego źródełka. O wdzięczności za doznane łaski świadczą także wiszące przy grocie wota.

 

Nieco wyżej kościoła i klasztoru, na wzgórzu, jest kaplica św. Anny, a obok niej cmentarz zakonny, na którym spoczywają stróże tego Sanktuarium, ojcowie i bracia dominikanie. W kaplicy św. Anny każdego roku w Wigilię Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny rozpoczyna się uroczystość "zaśnięcia i pogrzebu Matki Bożej". Stąd wyrusza procesja, w czasie której dziewczęta ubrane w białe suknie niosą na ramionach figurę Matki Bożej Zaśniętej.

 

Na szczycie boreckiego wzgórza zbudowana jest kaplica Matki Bożej Bolesnej. Powstała ona pod koniec XIX wieku w miejscu, gdzie dawniej stało drewniane sanktuarium. W tym miejscu odbywały się w 1886 roku uroczystości 550 - lecia powstania sanktuarium; tutaj także w 1919 roku odbyła się uroczystość koronacji Cudownego Obrazu. W tej kaplicy jest tzw. Dzwonek Loretański, którym dzwoni się wtedy, kiedy ktoś nie może skonać; jest powszechna wiara ludu, że Maryja wyprasza łaskę szybkiego skonania.

 

Na wzgórzu - pomiędzy kościołem a kaplicą Matki Bożej Bolesnej są Dróżki różańcowo - pasyjne. Piętnaście kapliczek, postawionych w 2001 roku tworzy "szlak" tajemnic różańcowych, a z odwrotnej strony "szlak" stacji Drogi Krzyżowej.